برنامه ملی ثبت سرطان بالینی پستان

Clinical Breast Cancer Registry of Iran (BreastCanReg.IR)

مقدمه

سرطان پستان اولین سرطان شایع زنان در بیشتر کشورهای دنیا از جمله ایران می‌باشد. در ایران سالانه حدود 14 هزار نفر به سرطان پستان مبتلا می‌شوند و تقریبا 4 هزار نفر به دلیل این سرطان هر سال فوت می‌کنند. کنترل سرطان پستان می‌تواند تأثیرات بسیاری بر روند فعالیتی زنان جامعه داشته باشد. ثبت سرطان پستان با جمع‌آوری اطلاعات تشخیصی و روند درمانی و همچنین اطلاعات پیگیری و فوت بیماران می‌تواند دانش ما را در مورد نحوه تشخیص و درمان این سرطان در کشور افزایش بدهد و به متخصصین و سیاستگزاران جامعه کمک کند تا با شواهد کافی برای این بیماری برنامه‌ریزی کنند. برنامه‌های ثبت سرطان بالینی در کنار ثبت سرطان جمعیتی می‌توانند فواید بسیاری برای بیماران، متخصصین و سیاست‌گزاران داشته باشند. در حالیکه اهداف ثبت سرطان جمعیتی تعیین میزان بروز، شیوع و مرگ و میر سرطان‌ها و تفاوت آنها در گروه‌های سنی، جنسی و مناطق مختلف جغرافیایی است، ثبت سرطان بالینی بیشتر به ارزیابی نحوه مراقبت‌ها، انجام اقدامات تشخیصی و درمانی بر اساس استانداردها، پیامد بیماران، دسترسی به خدمات در سطح کشور و … می‌پردازد. این سامانه توجه به ابعاد آموزشی و پژوهشی فراوانی برای کشور دارد.

اهداف

اهداف اختصاصی ثبت سرطان پستان شامل موارد زیر می باشد:

  • مقایسه وضعیت اطلاعات تشخیصی و درمانی بیماران در پرونده های مناطق مختلف کشور
    • مقایسه شاخص های کیفیت تشخیص مربوط به پاتولوژی در مراکز درمانی همکار
    • مقایسه شاخص های کیفیت تشخیص مربوط به تصویربرداری در مراکز درمانی همکار
    • مقایسه شاخص های مربوط به جراحی در مراکز درمانی همکار
    • مقایسه شاخص های مربوط به درمان های دارویی (شمی درمانی، هورمورن درمانی و …) در مراکز درمانی همکار
    • مقایسه شاخص های مربوط به درمان های رادیوتراپی در مراکز درمانی همکار
    • مقایسه شاخص های مربوط به پاسخ به درمان در مراکز درمانی همکار
  • مقایسه وضعیت مرحله بیماري در بدو تشخیص (Stage at the Diagnosis)
  • تعیین وضعیت بقاء بدون بیماری و بقاء کلی 5 ساله. 10 ساله در سرطان پستان در ایران
  • توسعه تحقیقات چند مرکزی و ایجاد شبکه تحقیقات بالینی سرطان پستان در ایران
  • افزایش کیفیت اطلاعات سرطان پستان مرتبط با برنامه ثبت سرطان جمعیتی
  • توسعه همکاری های بین المللی
  • برنامه‌ریزی و بهبود مدیریت بیمارستانی و فرایندهای مراقبت از بیمار
  • اقتصادی (هزینه، بار بیماری، هزینه اثربخشی) خدمات و اقدامات تشخیصی و درمانی
  • بهره برداری از نتایج در آموزش تخصصی (رزیدنت ها و فلوها)

تاریخچه برنامه

فاز پایلوت (انستیتو کانسر بیمارستان امام خمینی)

ثبت سرطان بیمارستانی از سال 1394 در مرکز تحقیقات سرطان انستیتو کانسر ایران پایه‌ریزی شد و تا سال 1397 به جمع‌آوری اطلاعات بالینی سرطان‌های پستان پرداخته است. پس از ساخت فرم ها ابتدا ورود دیتا توسط نرم افزار ثبت سرطان جمعیتی Canreg انجام میشد اما با توجه به مشکلات و همچنین عدم توانایی این نرم افزار در پوشش دهی مراکز مختلف با یکدیگر، نرم افزار DHIS2 که یک سامانه مبتنی بر وب است و مورد تایید سازمان بهداشت جهانی می باشد جایگزین گردید این نرم افزار دارای قابلیت های فراوانی از جمله تا کنون تعداد 1765 پرونده از مجتمع بیمارستانی امام خمینی برای سالهای 93-95 ثبت شده است.
پس از پیاده سازی برنامه در سطح انستیتو کانسر و آماده‌سازی زیرساخت های مورد نیاز مانند فرم جمع‌آوری داده و نرم‌افزار ورود اطلاعات، برنامه توسعه بصورت همکاری استان های مختلف از سال 1397 در دستور کار قرار گرفت و اجرا شد.

برنامه توسعه

  • مرحله اول توسعه: توسعه شبکه برنامه ثبت سرطان بالینی در سطح کشور

در این مرحله امکان اجرای برنامه در سایر استان‌ها مورد بررسی قرار گرفت ابتدا کارگاه آموزشی و آشنایی با برنامه با حضور استان¬های مرحله اول فاز توسعه برگزار گردید و در حال حاضر 14 استان (18 بیمارستان) در برنامه فعال می باشند.

  • لیست دانشگاه ها و بیمارستان های همکار:

1. تهران (انستیتو کانسر ایران بیمارستان امام خمینی)-شروع از سال 1394
2. اصفهان (بیمارستان سیدالشهدا، بیمارستان الزهرا)- شروع از سال 1398
3. ارومیه (بیمارستان امام خمینی) شروع از سال 1397
4. ایلام (بیمارستان مصطفی خمینی) شروع از سال 1398
5. بوشهر (بیمارستان شهدای خلیج فارس) شروع از سال 1397
6. سبزوار (بیمارستان واسعی) شروع از سال 1397
7. لرستان (بیمارستان شهید رحیمی) شروع از سال 1398
8. اراک (بیمارستان آیت الله خوانساری) شروع از سال 1397
9. کرمانشاه (بیمارستان امام رضا (ع)) شروع از سال 1397
10. گیلان (بیمارستان پورسینا) شروع از سال 1397
11. قم (بیمارستان های شهید بهشتی، نکوئی) شروع از سال 1398
12. بابل (بیمارستان های آیت الله روحانی، مرکز رادیوتراپی شهید رجایی بابلسر) شروع از سال 1398
13. زاهدان ( بیمارستان علی ابن ابیطالب , بیمارستان خاتم النبیا) شروع از سال 1399- مرحله پایلوت
14. ابادان (بیمارستان آیت الله طالقانی) شروع از سال 1399- مرحله پایلوت

 

  • لیست دانشگاه ها و بیمارستان های همکار از زمان شروع برنامه تا تاریخ اسفند 1399

ثبت سرطان پستان بالینی

 

تا اسفند ماه سال 1399 (از زمان شروع مرحله اول فاز توسعه در سال 97 برای مدت دوسال) 5019 بیمار سرطان پستان تشخیص داده شده از سال 93 در استان های همکار در برنامه ثبت شده اند.

برنامه ملی ثبت سرطان بالینی پستان

تعداد پرونده های ثبت شده درمرحله اول  فاز توسعه تا تاریخ مرداد ماه 1399

ساختار برنامه ثبت سرطان بالینی پستان

  • ساختار برنامه ثبت سرطان بالینی پستان

اعضای کمیته راهبری

اعضای کمیته راهبردی
ردیف نام و نام خانوادگی تخصص
1 دکتر محدعلی محققی پژوهشکده سرطان- انستیتو کانسر ایران
2 دکتر رامش عمرانی پور پژوهشکده سرطان- انستیتو کانسر ایران
3 دکتر کاظم زنده دل پژوهشکده سرطان- انستیتو کانسر ایران (مسئول برنامه)
4 دکتر مهدی عقیلی پژوهشکده سرطان- انستیتو کانسر ایران
5 دکتر فتانه بخشی دانشگاه علوم پزشکی گیلان
6 دکتر شادمان نعمتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان
7 دکتر محمد تقی آشوبی دانشگاه علوم پزشکی گیلان
8 دکتر علیرضا انصاری دانشگاه علوم پزشکی اراک
9 دکتر حسن طاهر احمدی دانشگاه علوم پزشکی اراک
10 دکتر حبیب الله پیرنژاد دانشگاه علوم پزشکی ارومیه
11 دکتر ایرج محبی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه
12 دکتر آرش گلپذیر دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
13 دکتر فرید نجفی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
14 دکتر فرشته قراط دانشگاه علوم پزشکی سبزوار
15 دکتر سیدطاها حسینی فرح ابادی دانشگاه علوم پزشکی سبزوار
16 دکتر حسن نور محمدی دانشگاه علوم پزشکی ایلام
17 دکتر شقایق حق جو دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
18 دکتر یوسف قیصری دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
19 دکتر مریم مرزبان دانشگاه علوم پزشکی بوشهر
20 دکتر غلامرضا خمیسی پور دانشگاه علوم پزشکی بوشهر
21 دکتر محمود جمی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر
22 دکتر عاطفه اسفندیاری دانشگاه علوم پزشکی بوشهر
23 دکتر نوین نیک بخش دانشگاه علوم پزشکی بابل
24 دکتر رضا قدیمی دانشگاه علوم پزشکی بابل
25 دکتر احسان شریفی پور دانشگاه علوم پزشکی قم
26 دکتر مژده بهارزاده دانشگاه علوم پزشکی قم
27 دکتر یحیی بهاروند ایران نیا دانشگاه علوم پزشکی لرستان
28 دکتر محمدرضا نیکبخت دانشگاه علوم پزشکی لرستان
29 دکتر علیرضا انصاری مقدم دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
30 دکتر نورمحمد بخشانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
31 دکتر سارا مبارک دانشگاه علوم پزشکی ابادان

مسئول برنامه و کمیته اجرایی

ردیف نام و نام خانوادگی مسئولیت
1.          دکتر کاظم زنده دل مسئول برنامه ثبت سرطان بالینی پستان در انستیتو کانسر ایران
2. منیره سادات سیدصالحی مدیر اجرایی برنامه
3. دکتر آذین نحوی جو مشاور علمی / اجرایی
4. دکتر مجتبی وند رجبپور مسئول کنترل کیفی
5. دکتر محمدرضا روح الهی مشاور طراحی متادیتا
6. مهندس مهدی میریان مشاور نرم افزار
7. مهندس شهرام گودرزی مشاور نرم افزار

کمیته های دانشگاهی/بیمارستانی

استان نام و نام خانوادگی تخصص
تهران مریم سادات موسوی کارشناس ثبت مرکز تهران
الهه ذگردی کارشناس ثبت مرکز تهران
مینا خاکی کارشناس ثبت مرکز تهران
مرسا محمدی کارشناس ثبت مرکز تهران
گیلان خانم غزاله سرایی کارشناس ثبت مرکزگیلان
کرمانشاه خانم مریم بنی عامر کارشناس ثبت مرکزکرمانشاه
سبزوار شادی نوروزی کارشناس ثبت مرکزسبزوار
اذربایجان غربی خانم مریم راستگو کارشناس ثبت مرکزارومیه
بوشهر خانم فاطمه کشتکار کارشناس ثبت مرکزبوشهر
اراک مسعود بهرامی ناظر ثبت مرکز اراک
خانم راضیه غلامی کارشناس ثبت مرکز اراک
ایلام مهتاب بنیادی کارشناس ثبت مرکزایلام
اصفهان خانم سعیده عرب زاده کارشناس ثبت مرکزاصفهان
خانم مسیبی کارشناس ثبت مرکزاصفهان
خانم پگاه نورشرق کارشناس ثبت مرکزاصفهان
آقای شکرالهی ناظر مرکز اصفهان
لرستان آقای شهرام احمدی ناظر مرکز لرستان
قم خانم مژگان جانبزرگی ناظر مرکز قم
کارشناس ثبت مرکز قم
بابل خانم سیده طاهری موسوی کارشناس ثبت مرکز یایل
دکتر معصومه قریشی ناظر مرکز بابل
زاهدان خانم مهدیه بخشی ناظر مرکز زاهدان
خانم فهیمه گلوی کارشناس ثبت مرکز زاهدان
ابادان خانم فاطمه مقصودی ناظر مرکز ابادان
خانم مهناز مطرزاده کارشناس ثبت مرکز ابادان

فرایند اجرایی برنامه

•  تعیین نیروی انسانی (هر مرکز همکار با توجه به ظرفیت های موجود تیم اجراییشان را آماده میکند اما طبق پروتکل تهیه شده تیم اجرایی شامل مسئول برنامه، ناظر اجرایی, کارشناسان ثبت و تیم علمی پشتیبان میباشد. تخمین زده می شود هر کارشناس ثبت حداکثر 45 دقیقه برای هر بیمار وقت صرف نماید و بتواند در یک روز کاری حداکثر 10 پرونده را ورود دیتا نماید)؛ بنابراین تعیین تعداد نیروی انسانی مورد نیاز بر اساس تعداد پرونده ای که در ماه ثبت خواهد شد مشخص می شود.
•  شناسایی بیماران و جمع‌آوری اطلاعات پرونده‌های بیماران منابع اطلاعاتی شامل: پرونده‌های جراحی، رادیوتراپی، شیمی‌درمانی می باشد. این منابع اطلاعاتی را می‌توان از: بخش مدارک پزشکی بیمارستان، مرکز IT, بخش پاتولوژی، اتاق عمل، بخش‌های سرپایی و بستری بیمارستان، آزمایشگاه‌ها وبرقراری تماس تلفنی با بیماران جمع‌آوری کرد؛ بنابراین باید ترتیبی اتخاذ شود که دسترسی به اطلاعات بیماران فراهم شود. ترجیح این است که محل ثبت در مرکز درمانی مستقر شود و یا آینکه دسترسی به اسکن پرونده ها بصورت الکترونیک برای کارشناسان فراهم شود.
•  تکمیل پرسشنامه برنامه ثبت بالینی سرطان پستان و استفاده از نرم‌افزار ورود اطلاعات برای ثبت داده‌ها (لیست اقلام که در طی مراحل ثبت جمع‌آوری خواهد شد به‌طور خلاصه شامل بخش‌های: اطلاعات دموگرافیک (14 سؤال), معیار ورود و خروج (3 سؤال), ارزیابی‌های تشخیصی (71 سؤال / شامل عوامل خطر، مشخصات تومور، بیوپسی تشخیصی قبل از درمان، تصویربرداری تشخیصی قبل از درمان، خلاصه درمان، مرحله‌بندی زمان تشخیص، گزارش پاتولوژی جراحی), بیماری های زمینه ای (40 سوال), درمان نئوادجونت (19 سؤال/ شامل شیمی‌درمانی نئوادجونت، رادیوتراپی نئوادجونت), عمل جراحی (3 سؤال / شامل شرح عمل جراحی، مرحله‌بندی بعد از نئوادجونت، عوارض عمل جراحی، تومورمارکرها), درمان ادجونت (19 سؤال/ شامل شیمی‌درمانی ادجونت، رادیوتراپی ادجونت، هورمون تراپی ادجونت، درمان هدفمند ادجونت), پیگیری می باشد و همچنین نرم‌افزار مورداستفاده در سیستم ثبت سرطان بالینی پستان DHIS2 می‌باشد.
•  کنترل کیفی اطلاعات برنامه ثبت سرطان بالینی پستان توسط یک نفر بجز فرد ثبت کننده در هر مرکز درمانی انجام می شود.
•  آنالیز داده‌ها و انتشار گزارش‌های دوره‌ای

 

تعهدات طرفین

  1. تعهدات طرف اول (انستیتو کانسر ایران):

1.1. ارائه مشاوره در برنامه ریزی، راه اندازی سیستم ثبت سرطان بیمارستانی/بالینی؛

1.2. ارائه مشاوره و آموزش تدوین فرم های اطلاعات بالینی بیماران– بانک اطلاعاتی به همراه استانداردهای ترمینولوژیک در سرطان های شایع مورد توافق؛

1.3. تامین نرم افزار مناسب برای ثبت اطلاعات و آموزش اولیه؛

1.4. ارائه مشاوره در خصوص نظارت مؤثر بر سیستم ثبت و داده های آن مستقر در مرکز طرف دوم؛

1.5. مشاوره و همکاری در تحلیل و گزارش ثبت

 

  1. تعهدات طرف دوم (دانشگاه ها/مراکز)

2.1. تامین زیرساخت لازم برای راه اندازی سیستم ثبت سرطان بیمارستانی/بالینی

2.2. تامین نیروی انسانی و اعتبارات لازم جهت جمع آوری و ثبت اطلاعات در سامانه

2.3. نظارت بر جمع آوری اطلاعات و همکاری با مرکز تحقیقات سرطان

2.4. همکاری های تحقیقاتی با استفاده از داده های ثبت سرطان بیمارستانی/بالینی

 

شرایط همکاری:

–    مدت زمان همکاری، از تاریخ شروع به مدت 3 سال می باشد و در صورت توافق طرفین تمدید خواهد شد.

–    طرفین ملزم به رعایت حقوق مالکیت معنوی و اطلاعات جمع آوری شده می باشند.

–    هر گونه استفاده از لگو و نام مراکز همکار درانتشارات و حمایت طلبی ها با اجازه طرفین بلامانع خواهد بود.

 

حقوق معنوی و مالکیت داده ها:

  • هر کدام از مراکز همکار در استانها دسترسی به تمام اطلاعات و داده های خود دارد و هر زمان که بخواهد می تواند مورد استفاده قرار دهد. سامانه اجازه دسترسی به مسول برنامه و همکاران اصلی را فراهم می کند.
  • هر گونه مقاله و انتشارات که از این داده ها صورت گیرد از هر کدام از مراکز حد اقل دو نفر جزو نویسندگان مقاله خواهند بود.
  • هر زمان که مراکز همکار تمایل داشته باشند می توانند از همکاری خارج شوند. در صورت توقف همکاری تمام داده های جمع اوری شده از سامانه حذف شده و در اختیار مراکز همکار قرار خواهد گرفت.
  • تمام مراکز امکان اجرای طرح تحقیقاتی در کل داده ها را خواهند داشت. در این صورت باید پروپوزال طرح به انستیوکانسر ارسال شود. انستیو کانسر کمیته علمی با مشارکت مراکز همکار به عنوان کارگروه ارزیابی طرح ها تعیین می کند. پس از تایید پروپوزال، داده های طرح در اختیار مجری طرح قرار می گیرد. اواویت اجرای طرح های تحقیقاتی با مراکز همکار خواهد بود.
  • سایر محققین کشور هم می توانند بر اساس آئین نامه ای که تدوین می شود از اطلاعات این سامانه برای اهداف تحقیقاتی و علمی استفاده کنند. آئین نامه استفاده از داده ها براساس دستورالعمل های مورد تایید وزارت بهداشت خواهد بود.

لیست فرم ها و پروتکل های تدوین شده

  • فرم امکان‌سنجی استان‌های همکار در برنامه ثبت سرطان بالینی پستان
  • فرم اطلاعات مراکز همکار در برنامه ثبت سرطان بالینی پستان
  • پرسشنامه فارسی برنامه ثبت سرطان بالینی پستان
  • پروتکل اجرایی برنامه شامل:
  • اقدامات اجرایی فاز پایلوت و فاز اصلی
  • راهنما تکمیل پرسشنامه برنامه ثبت سرطان بالینی پستان
  • لیست مراکز درمانی کشور
  • آناتومی پستان
  • اطلس مراحل بیماری سرطان پستان
  • بررسی تومورهای چندگانه در داده های ثبت های سرطان
  • لیست نام ژنریک و تجاری داروها
  • روند کنترل کیفی اطلاعات جمع آوری شده
  • راهنما استفاده از نرم‌افزار ورود اطلاعات (DHIS2) برنامه ثبت سرطان بالینی پستان
  • راهنما مالكيت، محرمانگي و امنيت اطلاعات ثبت سرطان
  • فرم تعهدات اخلاقی اعضا فعال در برنامه ثبت سرطان بالینی پستان
  • فرم تعهدات استفاده از داده های جمع‌آوری‌شده در برنامه ثبت سرطان بالینی پستان

مرحله دوم توسعه

  • اساس همکاری دانشگاهها:

در این مرحله طبق فراخوان از دانشگاه ها/ مراکزی که در مرحله اول حضور نداشته اند دعوت به همکاری میشود تا بر اساس علاقه مندی و ظرفیت های استانی برای فعالیت در برنامه ثبت سرطان بالینی پستان تصمیم گیری و اعلام آمادگی نمایند.

 

  • حداقل امکانات مورد نیاز هر دانشگاه برای همکاری در برنامه شامل موارد زیر می­باشد:
  • وجود بیمارستان مرکز تشخیص و درمان سرطان پستان (جراحی یا رادیوتراپی یا شیمی درمانی) – اولویت با مراکزی می باشد که بیش از یکی از خدمات درمانی را ارائه می دهند.
  • اختصاص نیروی انسانی جهت انجام هماهنگی­ها، امور اجرایی و ورود دیتا و تجهیز محل ثبت
  • تعهد اجرایی و علمی مسئول برنامه هر استان
  • همکاری و مشاوره تیم علمی پشتیبان شامل متخصصین انکولوژیست، رادیوتراپیست، جراحان و اپیدمیولوژیست
  • همکاری در مراحل اجرایی با پژوهشکده سرطان انستیتو کانسر ایران به عنوان مرکز برنامه و امضای توافق نامه همکاری دو جانبه

 

  • مراحل شروع همکاری مراکز جدید:
  • تعیین فردی به عنوان مسئول برنامه (رئیس مراکز درمانی یا متخصصین بالینی فعال در حوضه سرطان و…)
  • برآورد ظرفیت اجرایی برنامه و تکمیل فرم امکان سنجی
  • بررسی شرایط مراکز همکار از سوی مرکز تهران (پژوهشکده سرطان انستیتو کانسرایران)
  • عقد قرار داد همکاری
  • انجام فاز پایلوت در مراکز
  • شروع فاز اصلی برنامه

 

تبصره: درصورتیکه هر یک از مراکز مخاطب دعوت به همکاری در برنامه ثبت سرطان بالینی پستان، دارای برنامه مشابهی برای سرطان پستان میباشند میتوانند اعلام همکاری نمایند تا در جهت انجام همکاری های علمی تجمیع اطلاعات انجام شود؛ و مسئول هر برنامه با بررسی لازم در صورت تمایل گزارشی از برنامه ثبت سرطان پستان موجود، لیست متغیرها و فرم ثبت را برای ما ارسال نماید.

آلبوم تصاویر

تماس با دبیرخانه برنامه: تهران، انتهای بلوار کشاورز، بیمارستان امام خمینی، ساختمان رادیوتراپی، طیقه سوم، مرکز تحقیقات سرطان

کدپستی: 1419733141

شماره تماس دبیرخانه:  66581542-021 (داخلی 118)

شماره فکس:  66581542-021 (داخلی 102)

ایمیل: breastcanreg@gmail.com

فهرست